okt 282014
 

Pepernoten kruiden

Pepernoten Kruiden, lekkere kruiden om zelf super verse pepernoten te maken. Koekkruiden, ook worden ook wel speculaas- of pepernoten kruiden genoemd. Dit is een mengsel van kaneel, nootmuskaat, kruidnagel, gemberpoeder, kardemom en witte peper. Dit wordt vooral gebruikt bij de lekkernijen voor Sinterklaas, zoals bij de bereiding van speculaas, kruidkoek en kruidnoten.

Speculaaskruiden

In België worden de kruiden verkocht als speculaaskruiden. Hoewel het woord “koekkruiden” in Nederland gebruikelijk is, is de officiële benaming “koekspecerijen”. De genoemde ingrediënten zijn namelijk geen kruiden, maar specerijen. Het verschil zit in het feit dat kruiden gedroogde of verse bladeren van planten zijn. Denk aan basilicum, peterselie en bieslook. Deze zijn doorgaans mild van smaak. Specerijen zijn vaak intenser van smaak en worden gemaakt van andere delen van planten (zoals gemalen wortels of bast).

Een vergelijkbaar kruidenmengsel van het pepernoten kruiden, maar dan zonder de kardemom heet in Engeland mixed spice.

aug 312014
 

Sinterklaas

Sinterklaas of Sint-Nicolaas is de hoofdfiguur van het gelijknamige jaarlijkse volksfeest (oorspronkelijk een kinderfeest) dat op 5 december en 6 december in Nederland, België en in enkele (voormalige) Nederlandse koloniën wordt gevierd.

Sinterklaas is vooral een leuk en gezellig feest, waarbij traditioneel pepernoten worden gestrooid, kruidnoten worden gegeten, eventueel met zoetigheid zoals schuimpjes.

Deze moderne vorm van het sinterklaasfeest komt waarschijnlijk voort uit het prentenboekje Sint Nicolaas en zijn knecht (1850) van de onderwijzer Jan Schenkman (1806 – 1863), maar het kinderfeest heeft een veel oudere oorsprong.

In verschillende delen van Europa wordt het kinderfeest van Sint-Nicolaas eveneens gevierd, maar de invulling van de folklore verschilt per streek. De twee belangrijkste verschillen zijn de manier waarop Sinterklaas arriveert, en het uiterlijk van zijn knecht.

Sinterklaas Geschiedenis

Schoen zetten

In Nederland zet men vanaf ten minste de 15e eeuw de schoen. In eerste instantie gebeurde dat in de kerk en was de opbrengst voor de armen. Uit archiefstukken blijkt dat vanaf 1427 in de Sint-Nicolaaskerk in Utrecht schoenen werden gezet op 5 december, pakjesavond. Rijke Utrechters legden wat in de schoenen en de opbrengst werd verdeeld onder de armen op 6 december, de officiële sterfdag van de Heilige Nicolaas.

Het Sint Nicolaasfeest, Richard Brakenburg, 1685

Uit de 16e eeuw bestaan beschrijvingen van het schoen zetten door kinderen in de huiskamer. Kunstschilder Jan Steen heeft in de 17e eeuw de sinterklaasochtend op twee schilderijen vastgelegd. Daarop is ook goed te zien wat de kinderen in hun schoen kregen. Vaak was dat naast speelgoed verschillende soorten snoepgoed zoals speculaas, kruidnoten, pepernoten, borstplaat, chocoladeletters, taaipoppen en marsepein. Dit zijn eeuwenoude lekkernijen die in traditionele vormen werden gemaakt. Als drank werd chocolademelk en warme bisschopswijn geschonken. Opvallend is dat vooral jongens een roe of zakje zout in de schoen vonden.

Tegenwoordig is het sinterklaasfeest een familiefeest en zetten kinderen hun schoen klaar vanaf het moment dat de Sint in het land is aangekomen. Traditioneel wordt de schoen bij de haard gezet, want Zwarte Piet komt vanaf het dak door de schoorsteen naar binnen. In woningen zonder schoorsteen wordt de schoen veelal voor de verwarming, bij de voordeur, bij de achterdeur of bij een raam dat open kan gezet. De volgende dag vinden de kinderen dan wat lekkers of een klein cadeautje in hun schoen. Het wordt op prijs gesteld als de kinderen iets terugdoen, en dus leggen ze vaak een tekening voor Sinterklaas en de Pieten in de schoen, of een wortel, hooi of suikerklontjes voor de schimmel van Sinterklaas. Ook zingen zij diverse sinterklaasliedjes bij de schoen om Sinterklaas te verwelkomen.

Pakjesavond

Een pakjesavond was voor de Tweede Wereldoorlog geen algemeen verschijnsel. De crisisjaren speelden daarin een belangrijke rol. De toenemende welvaart na de oorlog bood echter meer ruimte voor een geefcultuur, een geschenkenfeest in het kader van het oer-Hollandse Sinterklaasfeest. Het schoentje zetten op pakjesavond was in veel gezinnen vlak na de Tweede Wereldoorlog gebruikelijk. Dit ceremonieel was omgeven door een sfeer van geheimzinnigheid.

Sinterklaas transformeerde echter gaandeweg van onzichtbare magische brenger van wonderbaarlijke gaven tot een opa-achtige kindervriend, die de kinderen met zijn zwarte pieten thuis met een zak vol cadeautjes bezocht.

Ouders gaven hun kinderen in eerste instantie zelfgemaakte cadeaus en later gekochte cadeautjes.

Pakjesavond is tegenwoordig al lang niet meer alleen voor kinderen. Volwassenen geven elkaar, vaak anoniem, geschenken, al dan niet voorzien van een sinterklaasgedicht of verpakt als ‘surprise’. Vaak wordt door middel van lootjes trekken anoniem bepaald voor wie men een cadeautje moet kopen of maken.

Pakjesavond is vooral een Nederlands fenomeen. In België kent men zoiets niet. Daar wordt gebruikelijk de ochtend van de zesde december uitgekozen als pakjesochtend. Liedjes worden hier gezongen op de avond dat kinderen hun schoentje zetten.

Zwarte Piet

Sinds vorig jaar is Zwarte Piet onderwerp van discussie, in elk geval in Nederland. Mag Piet nog wel zwart zijn, of moet hij nu gekleurd of wit worden? Wordt zwarte Piet gediscrimineerd, of mag de traditie blijven voortbestaan? In elk geval is het Piet (zwart of niet) die de pepernoten rondstrooit. Dat zal vast zo blijven, maar of hij nu witte Piet, gekleurde Piet of toch zwarte Piet is, daarover is nog geen duidelijkheid.